Çankırı Saat Kulesi nerede, ne zaman yapıldı? Çan Saati’nin tarihi
Çankırı merkezdeki Alibey Mahallesi’nde, Güdük Minare Sokak’ta bulunan Saat Kulesi halk arasında “Çan Saati” olarak anılıyor. Kaynaklarda saatin getiriliş yılı için 1860 veya 1866 bilgileri yer alırken kulenin gövdesi için ayrı bir inşa tarihi belirtilmiyor.
Çankırı Saat Kulesi, kent merkezindeki Alibey Mahallesi’nde, Güdük Minare Sokak’ta yer alıyor. Çankırılıların “Çan Saati” adıyla andığı yapı, kare planı ve dikdörtgen gövdesiyle bir platform üzerine oturtulmuş. Üstü kurşun kaplı bir kubbeyle örtülen kulenin yüksekliği, Kültür Portalı envanter kaydında yaklaşık 15 metre olarak veriliyor. Valilik ve Belediye tanıtım sayfalarında da yükseklik 15 metre olarak belirtiliyor.
Kuledeki saat İsviçre’de yapıldı ve İnebolu yolu üzerinden Çankırı’ya getirildi. Valiliğin Çan Saati sayfasında saatin geliş yılı 1866 olarak aktarılıyor. Kültür Portalı envanter kaydında ise bu tarih kesin biçimde verilmek yerine “1860 veya 1866” ifadesi kullanılıyor. Aynı kayıt, saati Hacı Efe’nin Belediye Başkanlığı dönemiyle ve Sultan II. Abdülhamid’le ilişkilendiriyor.
Çankırı Belediyesinin tanıtım sayfası, yapıyı “Sultan Abdülhamit Han’ın tahta çıkışının 25. yılı münasebetiyle” Anadolu’nun farklı illerine gönderilen saat kulelerinden biri olarak tanımlıyor. Kaynaklarda II. Abdülhamid’in 1876’da tahta çıktığı bilgisi de yer alıyor. Bu bilgiyle 1866 tarihi örtüşmüyor; kaynaklar söz konusu tarih farkını açıklamıyor. Valilik, Belediye ve Kültür Portalı kayıtlarında kule gövdesinin hangi tarihte inşa edildiğine ilişkin ayrı bir bilgi bulunmuyor.
Kule, bugünkü yerine taşınmadan önce Dikiciler Arastası’nda, Kıbırların dükkânının önünde bulunuyordu. Dönemin Belediye Başkanı Halim Bayram tarafından 1948 yılında bugünkü konumuna taşındı. Belediye bilgisine göre son onarımı 1993’te yapılan kule, bu tarihten sonra atıl kaldı. Kule için 2021’de duyurulan restorasyon çalışmasında dış cephe aslına uygun biçimde yenilendi, korozyona uğramış demir aksamlar değiştirildi ve ahşap merdivenler işlevsel hale getirildi. Belediye, çalışmanın Uzunyol İkinci Etap Cephe İyileştirme Projesi kapsamında yürütüldüğünü açıkladı.
Kültür Portalı envanter kaydına göre kuleye demir bir kapıdan giriliyor ve iç bölümde ahşap merdivenlerle yukarı çıkılıyor. Dört yönlü demir aksamı bulunan balkona küçük bir demir kapıdan geçiliyor. Yapının dört yüzünde Arap rakamlarıyla gösterilmiş yuvarlak saat kadranları yer alıyor. Kadranların üstündeki yuvarlak pencereler ise 1993 yılından sonraki onarımda kapatıldı.
Envanter kaydında kulenin çanı iki tokmaklı ve 16 kilogram ağırlığında olarak tanımlanıyor. Kule çalıştığı dönemlerde 24 saatte bir kuruluyor, çan yarım ve tam saatlerde çalıyordu. Çankırı Saat Kulesi, Kültür Portalı envanterinde anıtsal koruma derecesiyle listeleniyor; yapının tescil kararı 1978 tarihini taşıyor.
Kaynak: Haber Merkezi