İstanbul'da göçmen kuşlardan toplanan binlerce kene küresel laboratuvarlarda inceleniyor
UCLA ve Türkiye'den dört üniversitenin ortak araştırmasında, Avcılar Kuş Halkalama İstasyonu'nda kuşlardan toplanan keneler virüs ve bakteri taşıyıcılığı yönünden taranıyor. Son bir yılda yaklaşık 10 bin kuş halkalanırken, üzerlerinden 8 bine yakın kene alındı.
Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) ile Türkiye'den dört üniversitenin ortak yürüttüğü araştırmada, kıtalar arasında göç eden kuşların taşıdığı parazitler inceleniyor. Çalışmanın saha merkezi olan İstanbul Avcılar Kuş Halkalama İstasyonu'nda bilim insanları, göç yollarındaki kuşların üzerindeki keneleri canlı olarak topluyor. İncelemeleri tamamlanan kuşlar zarar görmeden doğal yaşam alanlarına bırakılıyor.
Koç Üniversitesi İş Bankası Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma Merkezi koordinasyonundaki projede Koç Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Marmara Üniversitesi ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi araştırmacıları birlikte çalışıyor. Saha ekibinin topladığı canlı kene örnekleri haftada iki kez Marmara Üniversitesi laboratuvarlarına ulaştırılıyor.
Projenin arazi çalışmalarını yürüten İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Ergün Bacak, Mart 2025'te başlayan çalışma süreci hakkında bilgi verdi. Bacak, kuşlardan iki yıldır düzenli olarak kene topladıklarını, son bir yılda yaklaşık 10 bin kuşu halkalayıp kayıt altına aldıklarını söyledi. Bu kuşların üzerinden 8 bine yakın kene toplandığını belirten Bacak, kanatlı türlerin göç sırasında yalnızca kendilerinin kıtalar arasında hareket etmediğini, taşıdıkları parazitleri de bir kıtadan diğerine götürdüğünü ifade etti.
Kuşlardan alınan keneler, canlı halde laboratuvara getirildikten sonra mikroskop altında morfolojik incelemeye tabi tutuluyor. Örnekler cins ve tür düzeyinde tanımlanıyor; Ixodes, Haemaphysalis ve Hyalomma gibi farklı kene türleri ayrıştırılarak kaydediliyor. Ardından KUISCID laboratuvarlarında kenelerden DNA ve RNA nükleik asitleri çıkarılıyor. Zenginleştirme ve kütüphane hazırlıklarının sonrasında dizileme yapılıyor, biyoinformatik analizlerle viral ve bakteriyel etkenlerin varlığı ayrıntılı biçimde taranıyor.
Bir kene örneğinin moleküler analizinin tamamlanması yaklaşık 1 ile 1,5 ay sürüyor. Araştırmacılar, ilkbaharda Avrupa'ya, sonbaharda ise Afrika'ya gerçekleşen göç dönemlerinde elde edilen verileri karşılaştırarak geniş bir veri seti oluşturmayı amaçlıyor.
Göçmen kuşlardaki kenelerin taşıyabileceği virüs ve bakterilerin araştırılması, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi başta olmak üzere çeşitli enfeksiyon risklerinin önceden anlaşılmasına yardımcı olmayı hedefliyor. İnsan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan Tek Sağlık yaklaşımı kapsamında, hastalıklar salgına dönüşmeden erken teşhis olanağının sağlanması amaçlanıyor.
Kaynak: Çankırı Gazete haberi. İlgili kurum: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
Kaynak: Haber Merkezi