AB liderleri Brüksel'deki kritik zirvede: Enerji fiyatları, Çin ve Orta Doğu masada

Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, yaz tatili arasından sonraki ilk olağan zirve toplantıları için yarın Brüksel'de bir araya gelecek. İki gün sürmesi planlanan toplantılara AB Konseyi Başkanı Antonio Costa başkanlık edecek. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola'nın yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de zirveye katılacak. Liderlerin gündeminde Avrupa'nın rekabet gücü, yükselen enerji fiyatları, küresel ekonomik dengesizlikler, Birliğin gelecekteki bütçesi, hibrit tehditler, Ukrayna ve Orta Doğu'daki gelişmeler bulunuyor.

Costa, liderlere gönderdiği davet mektubunda, artan jeopolitik belirsizlikler karşısında görüşmelerin ağırlıklı olarak ekonomi, Avrupa'nın rekabetçiliği ve vatandaşların hayat pahalılığı karşısında desteklenmesi üzerinde yoğunlaşacağını bildirdi. Yüksek enerji maliyetlerinin vatandaşlara ve işletmelere etkisini azaltmak üzere hedefli ve geçici önlemler konusunda AB Komisyonuna yönlendirme yapılması gerektiğini belirten Costa, Avrupa'nın fosil yakıtlara bağımlılığını düşürmeye yönelik stratejisinin devam etmesi çağrısında bulundu. Rekabetçilik hedeflerinin somut sonuçlara dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Costa, yeni uzun vadeli bütçede yıl sonuna kadar anlaşma sağlanmasının Avrupa ekonomilerine öngörülebilirlik ve istikrar kazandıracağını kaydetti. Ukrayna'ya desteğin Birliğin temel önceliklerinden biri olmayı sürdüreceğini ifade eden Costa, Rusya'nın Avrupa genelindeki hibrit saldırılarına karşı savunma hazırlığının ilerletilmesine, göçte dayanışmaya ve gelecekteki genişlemeler için gerekli reformlara da dikkat çekti.

Zirvenin ilk oturumunda liderler, AB'nin 2026-2027 dönemine yönelik “Tek Avrupa, Tek Pazar” gündemiyle ekonomi politikalarının uygulanmasında kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek. Ardından son dönemde hızla yükselen petrol ve doğal gaz fiyatlarının vatandaşlar ve işletmeler üzerindeki baskısını hafifletmeye yönelik seçenekler ele alınacak. Orta Doğu ve İran'daki gelişmelerin enerji ve yakıt fiyatlarına etkisini görüşecek liderler, maliyetleri aşağı çekmek için koordineli adımları değerlendirecek. Gündemde, metan düzenlemesindeki bazı yükümlülüklerin ertelenmesi ve geçici devlet yardımı çerçevesinin uzatılması gibi seçenekler de bulunuyor. Liderlerin, yüksek enerji fiyatlarının etkisini hafifletecek ilave, hedefli ve geçici önlemler sunması için AB Komisyonundan talepte bulunması öngörülüyor. Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma stratejisinin sürdürülmesi de görüşmelerin başlıkları arasında yer alacak.

Liderler, ilk günkü öğle yemeğinde Avrupa sanayisini etkileyen küresel makroekonomik dengesizlikleri masaya yatıracak. AB'nin en büyük ekonomik dengesizliklerinin Çin'le ilişkilerinde yaşandığı, Birliğin Çin'le ticaretinde günlük 1 milyar avroluk açık verdiği belirtiliyor. AB tarafı bu konuda önlem almak üzere çalışmalar yürütüyor. Haziran zirvesinde belirlenen yaklaşımın iki temel ayağı, başta Çin olmak üzere ilgili ülkelerle diyaloğun yoğunlaştırılması ve AB'nin ticaret savunma araçları da dahil mevcut imkânlarının güçlendirilmesi. Liderlerin bu yaklaşımın uygulanmasındaki ilerlemeyi gözden geçirmesi ve ihtiyaç halinde yeni araçlar geliştirilmesi için AB Komisyonuna siyasi yönlendirme yapması bekleniyor.

İlk gün öğleden sonraki oturumda, 2028-2034 dönemini kapsayacak Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) ele alınacak. Görüşmelerde AB Konseyi Dönem Başkanı İrlanda'nın hazırladığı bütçe müzakere çerçevesi merkezde olacak. Üye ülkeler arasında farklı görüşler bulunsa da yeni bütçe üzerinde yıl sonuna kadar uzlaşma hedefi korunuyor. Harcama önceliklerinin yanı sıra ülkelerin bütçeye yapacağı katkılar ve AB'nin yeni öz kaynakları da müzakerelerin önemli konuları arasında. AB Komisyonu yaklaşık 2 trilyon avroluk bir bütçe teklifi hazırladı; Almanya'nın başını çektiği bir grup ülke bu tutarı yüksek buluyor.

Liderler ilk gün akşam çalışma yemeğinde AB'nin genişlemesini ve Birliğin yeni üyelerin katılımına hazırlanması için gereken reformları stratejik olarak görüşecek. AB Komisyonunun daha geniş bir Birliğe hazırlık çalışmalarına dayalı görüşmelerde aday ülkelerin kademeli entegrasyonu, gelecekteki katılım anlaşmalarına konulabilecek geçiş düzenlemeleri ve koruyucu hükümler değerlendirilecek. Katılım müzakerelerinde ilerleme kaydeden Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova'nın durumunun da gündeme gelmesi bekleniyor. Katılım anlaşmasının hazırlanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü Karadağ öne çıkan ülkelerden biri olacak. Bu ülkeyle müzakereleri yıl sonuna kadar tamamlama hedefi doğrultusunda liderlerin siyasi mesaj vermesi öngörülüyor.

Zirvenin ikinci günü Ukrayna oturumuyla başlayacak. Zelenskiy, Rusya'nın saldırıları sürerken ülkesindeki son gelişmeler ve kış öncesindeki ihtiyaçlar hakkında liderlere bilgi verecek. Görüşmelerde Ukrayna'nın hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi, kritik enerji altyapısının korunması, askeri ve mali desteğin sürdürülmesi ve Rusya üzerindeki baskının artırılması ele alınacak. Zelenskiy'nin bilgilendirmesinden sonra AB liderleri kendi aralarındaki görüşmelere devam edecek. Zirve öncesinde gazetecilere bilgi veren üst düzey bir AB yetkilisi, Birliğin Ukrayna'ya askeri yardım desteğini sürdürdüğünü belirtti. Yetkili, önleyici füzelere sahip üye ülkelerin bunları Ukrayna'ya vermeye ikna edilmesiyle ilgili soruya ise yorum yapmadı.

Savunma ve güvenlik oturumunda Rusya kaynaklı hibrit saldırıların artışı ve Avrupa'nın bu saldırılara vereceği yanıt öne çıkacak. Liderler, AB'nin hibrit tehditler ve sabotaj eylemleri karşısındaki dayanıklılığını artırmayı, savunma hazırlığında kaydedilen ilerlemeyi ve kritik askeri kabiliyetlerdeki açıkların kapatılmasını görüşecek. Orta Doğu oturumunda ise Gazze ve Batı Şeria'nın yanı sıra Yemen, Lübnan, İran ve Suriye'deki gelişmeler ele alınacak. Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2803 sayılı kararının tüm taraflarca uygulanması ve insani yardımın kesintisiz, engelsiz ve yeterli ölçekte ulaştırılması öncelikler arasında bulunuyor.

Batı Şeria'da İsrail'in askeri operasyonları, yerleşim faaliyetlerinin genişlemesi ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin Filistinlilere yönelik şiddeti de liderlerin gündemine gelecek. İki devletli çözümün uygulanabilirliğine etkisi nedeniyle E1 yerleşim projesindeki gelişmelerin değerlendirilmesi bekleniyor. İsrail'e yaptırımlar konusunda özel bir görüşme planlanmıyor; ancak bazı üye ülkelerin Orta Doğu oturumunda yaptırım çağrılarını yinelemesi öngörülüyor. AB Konseyi kaynakları, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınması için gereken oybirliğinin bulunmadığını, yerleşimlere yönelik alternatif kısıtlayıcı tedbirler için de yeterli desteğin sağlanamadığını bildirdi. Bazı üye ülkelerin tek taraflı adımlarla AB düzeyinde önlem alınması yönündeki baskıyı artırdığına işaret eden kaynaklar, mevcut durumda bu alanda ilerleme görmediklerini kaydetti. Lübnan'da devlet kurumlarının desteklenmesi, istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesi ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücünün (UNIFIL) görev süresinin sona ermesinden sonraki döneme hazırlık da görüşülecek. Bölgesel gelişmelerin seyrüsefer serbestisi ve deniz güvenliği üzerindeki etkileri de gündemde. Bilgi alınan üst düzey AB yetkilisi, Orta Doğu oturumunun kapsamının geniş olduğunu ancak görüşmelerden somut bir sonuç beklemediğini belirtti.

İkinci gün çalışma öğle yemeğinde göç konusunda stratejik görüşme yapacak liderler, düzensiz girişlerdeki düşüşü ve AB göç politikalarının uygulanmasında elde edilen sonuçları değerlendirecek. İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'deki gibi kriz durumlarında üye ülkeler arasındaki dayanışmanın güçlendirilmesi, Birliğin krizlere müdahale kapasitesinin artırılması ve göçün siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına karşı alınabilecek önlemler de ele alınacak.

Fotoğraf açıklaması: Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 6 Ekim 2026'da Fransa'nın Strazburg kentinde Avrupa Parlamentosu üyelerine hitap ediyor. Fotoğraf: AFP.

Kaynak: Haber Merkezi