Dışişleri Bakanı Hakan Fidan yarın Azerbaycan'a gidecek

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yarın Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilecek Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı’na katılacak. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Fidan, zirvede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsil edecek.

CICA Dönem Başkanı Azerbaycan’ın ev sahipliğindeki toplantıda üye devletlerin yanı sıra gözlemci ülkeler ile CICA’nın ortağı ve gözlemcisi konumundaki uluslararası kuruluşlar da yer alacak. Asya’da küresel siyaset ve ekonomi üzerinde belirleyici olan aktörlerin ortak önceliklerini ve işbirliği alanlarını gündeme taşıması bakımından önem verilen zirvede, Azerbaycan’ın dönem başkanlığı süresince gündemine aldığı “Asya’da Daha Güçlü CICA, Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Kalkınma” teması çerçevesindeki konuların öne çıkması bekleniyor.

Toplantıda zirvenin sonuç belgesi olarak “Bakü Deklarasyonu”nun ve “İş Güvenliği ve Sağlığı Alanında İşbirliğine İlişkin Açıklama”nın kabul edilmesi, ayrıca Laos’un CICA’ya yeni üye olarak katıldığının duyurulması öngörülüyor. Fidan’ın zirve oturumunda hitap etmesi ve toplantı kapsamında çok sayıda ikili görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor.

Fidan’ın konuşmasında ve ikili temaslarında, küresel krizler ile jeopolitik gelişmelerin ortaya çıkardığı sınamalar karşısında istişare, uzlaşı, karşılıklı güven ve bölgesel sahiplenme temelinde ortak çözümler geliştirilmesinin önemine değinmesi bekleniyor. Etkin çok taraflı diplomasinin korunması ve güçlendirilmesine öncelik verilmesi gerektiğinin de altını çizmesi öngörülüyor. Gazze konusunda ise İsrail’in soykırımı sürdürdüğünü, işgalini genişlettiğini ve insani yardımların yeterli ölçüde ulaştırılmasını engelleyerek Filistin halkını ağır yaşam koşullarına mahkûm ettiğini ifade etmesi bekleniyor. Fidan’ın bu tablonun sona erdirilmesinin aciliyetine dikkat çekmesi; Barış Planı’nın uygulanmasını sekteye uğratan, Batı Şeria’da yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik eden ve ilhak politikalarını ilerleten İsrail’in bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesis edilmesinin önündeki en önemli engel olduğunu kaydetmesi öngörülüyor. İki devletli çözüm temelinde adil ve kalıcı barışın sağlanması için uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını artırması gerektiğini yinelemesi de bekleniyor.

CICA bünyesinde ekonomi, ticaret, dijitalleşme, enerji, bağlantısallık ve teknoloji başta olmak üzere farklı alanlarda ortak adımlar atılması ve bölgesel işbirliği fırsatlarının karşılıklı fayda gözetilerek değerlendirilmesi, Fidan’ın değinmesi beklenen başlıklar arasında bulunuyor. Türkiye’nin desteklediği Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gibi bölgesel bağlantısallık projelerinin, CICA üyelerinin yer aldığı coğrafyada istikrar ve refahı destekleyen yönünü vurgulaması planlanıyor. Orta Koridor Girişimi ile Kuşak ve Yol Girişimi’nin uyumlaştırılmasının bölgesel bağlantısallığı ve ekonomik işbirliğini güçlendireceği mesajını vermesi de öngörülüyor.

Fidan’ın ayrıca dijital dönüşüm ve yapay zekâ başta olmak üzere gelişmekte olan teknolojilerin insan odaklı, güvenilir, ülkelerin dijital egemenliğine saygı gösteren ve herkes için eşit erişilebilirlik sağlayan bir çerçevede geliştirilmesinin önemini vurgulaması bekleniyor. Sürdürülebilir kalkınma çabalarını doğrudan etkileyen küresel çevre sorunları ve iklim değişikliğiyle mücadele için güçlü siyasi irade ortaya konulması, kararlı ve somut adımlar atılması gerektiğine dikkat çekmesi de öngörülüyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) ev sahibi ve başkanı olarak Türkiye’nin, iklim değişikliğinin kırılgan bölgelerdeki olumsuz etkilerini bertaraf etmede öncü rol üstlenmeyi sürdüreceğini belirtmesi bekleniyor.

Güvenlik alanında etkin çok taraflı örgütlerin bulunmadığı Asya’da CICA, farklı önceliklere sahip aktörlerin de yer aldığı 28 ülkeyi ortak diyalog zemininde buluşturan yegâne yapı konumunda. Kuruluş, yüzölçümü bakımından Asya kıtasının yüzde 90’ını ve dünya nüfusunun yarısından fazlasını kapsıyor. Üyeler arasındaki çalışmalar askeri-siyasi, ekonomik, insani ve çevresel boyutlar ile yeni tehdit ve sınamalar olmak üzere beş başlık altında yürütülüyor. CICA dönem başkanlığını bugüne kadar sırasıyla Kazakistan, Türkiye, Çin, Tacikistan, Kazakistan ve Azerbaycan üstlendi.

Azerbaycan, dönem başkanlığı süresince ekonomik kalkınmaya katkı sağlaması hedeflenen bağlantısallık, dijitalleşme ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarını sektörel işbirlikleri ve çeşitli Güven Artırıcı Önlemler etkinlikleriyle ilerletmeyi öncelikleri arasına aldı. Ülke, CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası kuruluşa dönüşümüne ivme kazandırmaya yönelik çalışmalar da yürüttü. Yedinci Zirve’nin sonuç belgesi olması beklenen Bakü Deklarasyonu’nda, 2024-2026 Dönem Başkanı Azerbaycan öncülüğünde üye ülkelerin çevre, yapay zekâ, bağlantısallık, sürdürülebilir kalkınma ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesi alanlarındaki faaliyetlerine yer verilmesi öngörülüyor. Metinde CICA’nın dönüşüm sürecine, BM merkezli çok taraflılığa ve kuruluşun Asya’da işbirliğini artırmadaki rolüne de dikkat çekilmesi bekleniyor. İş güvenliği ve sağlığına ilişkin açıklamada ise üye ülkelerin insan yaşamına verdiği önceliğin, bu alandaki yönetim kapasitelerini geliştirme iradelerinin ve bilgi ile tecrübe paylaşımının öneminin kayda geçirilmesi planlanıyor.

CICA’nın kurucu üyelerinden Türkiye, kuruluşun çalışmalarını başlangıcından bu yana güçlü biçimde destekliyor. Türkiye, Güven Artırıcı Önlemler Kataloğu’ndaki “Yeni Sınamalar ve Tehditler (genel)” öncelik alanının koordinatörlüğünü yürütüyor. Ayrıca “Askeri-Siyasi” boyutun; “Ekonomik” boyut altında yer alan “Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Geliştirilmesi” ile “Ticaret ve Yatırım” öncelik alanlarının ve “Yeni Sınama ve Tehditler” boyutundaki “Terörizmle Mücadele” alanının eş koordinatörlüğü Türkiye tarafından yürütülüyor.

Türkiye, 8 Haziran 2010’da CICA’nın Üçüncü Zirvesi’ne İstanbul’da ev sahipliği yaptı ve 2010-2014 döneminde kuruluşun dönem başkanlığını üstlendi. Bu süreçte kurumsallaşma adımlarında etkin rol alan Türkiye, CICA’nın siyasi-askeri bir vizyon kazanması ve küresel görünürlüğünün artırılması yönündeki çalışmalara öncülük etti.

Kaynak: Haber Merkezi