Basın İlan Kurumu yazılı basının dijital dönüşümünü değerlendirdi

BİK ve SETA Vakfı iş birliğiyle düzenlenen çalıştayda, basın kuruluşlarının dijitalleşme sürecindeki sorunları ve sürdürülebilir model önerileri akademisyenler tarafından değerlendirildi.

Farklı disiplinlerden çok sayıda akademisyenin katıldığı “Yazılı Basının Dijital Dönüşümü: Adaptasyon, Entegrasyon ve Sürdürülebilir Model Önerileri Çalıştayı” gerçekleştirildi. Açılış konuşmasını yapan Basın İlan Kurumu (BİK) Genel Müdürü Abdulkadir Çay, dijital dönüşümün editoryal sorumluluktan ekonomik sürdürülebilirliğe kadar uzanan, basının pek çok unsurunu etkileyen kapsamlı bir süreç olduğunu söyledi.


Medya ekosisteminin dijitalleşmeyle birlikte hızlı ve çok katmanlı bir değişimden geçtiğini belirten Çay, gazeteciliğin matbu yayıncılığın sınırlarının dışına çıkarak hız, veri, etkileşim ve farklı platformların kullanımı ekseninde yeni bir aşamaya geçtiğini ifade etti. Okurların habere erişim alışkanlıklarının değiştiğine ve dijital platformların etkisinin arttığına değinen Çay, uluslararası araştırmaların da bu dönüşümü ortaya koyduğunu kaydetti.


Çay’ın aktardığı araştırma verilerine göre, dünya genelinde sosyal medya ve video ağları, çevrim içi habere erişimde ilk kez haber kuruluşlarının kendi internet siteleri ile uygulamalarının önüne geçti. Çevrim içi haber videosunu haftalık olarak tüketenlerin oranı ise yüzde 77’ye ulaştı. Çay, algoritmaların, içerik akışlarının ve tavsiye sistemlerinin haberin okura ulaşmasında belirleyici hâle geldiğini; dijital yayıncılıkta görünürlüğün yalnızca haberin içeriğine ve yayımlandığı mecraya bağlı olmadığını vurguladı.


BİK’in görev alanında faaliyet gösteren iki binin üzerindeki süreli yayını da dikkate alan Çay, dijital dönüşümün basın sektörü için güncel bir konu olduğuna işaret etti. Dönüşümün yalnızca internet sitesi açmak ya da basılı sayfaları dijital ortama aktarmak anlamına gelmediğini belirten Çay, gazeteciliğin üretim, doğrulama ve dağıtım zincirinin yeni koşullara nasıl uyarlanacağının ve bu değişimin kurumsal yapıya nasıl entegre edileceğinin ele alınması gerektiğini söyledi.


Çay, dijital dönüşümü üretim biçimlerinden iş akışlarına, insan kaynağından teknik altyapıya, okurla kurulan ilişkilerden gelir modellerine kadar basının tüm yapısını etkileyen çok yönlü bir süreç olarak tanımladı. Haberlerin arama motorları, sosyal ağlar, video platformları ve farklı dijital arayüzler aracılığıyla dolaşıma girmesinin yayıncılara daha geniş kitlelere ulaşma imkânı verdiğini belirtti. Bununla birlikte platformlara bağımlılık, dijital görünürlük ve okurla doğrudan ilişki kurma konularının da yeni meseleler olarak ortaya çıktığını ifade etti.


Yapay zekâ destekli bilgi erişiminin dijital dönüşüme yeni bir boyut kattığını dile getiren Çay, kullanıcıların arama motorlarında bağlantı aramak yerine yapay zekâ destekli sistemlerden doğrudan yanıt alma eğiliminin arttığına dikkat çekti. Bu değişimin doğurduğu ihtiyaçların yalnızca mevcut uygulamalara bakılarak değerlendirilemeyeceğini belirten Çay, üniversitelerle iş birliğinin önemini vurguladı. BİK’in çeşitli üniversitelerle iş birliği protokolleri imzaladığını hatırlatan Çay, amaçlarının akademik bilgi ve birikimi sahaya taşımak; sahada edinilen deneyimlerin ve karşılaşılan sorunların da akademik çalışmalara katkı sunmasını sağlamak olduğunu kaydetti.


Çalıştayın üniversitelerle kurulan iş birliğini güçlendirmesini istediklerini belirten Çay, akademisyenlerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanarak hem akademiye hem basın sektörüne katkı sağlayacak sonuçlar elde etmeyi amaçladıklarını söyledi. Basın İlan Kurumu ve SETA Vakfı iş birliğiyle düzenlenen çalıştayın kuruma ve basın sektörüne fayda sağlayacağına inandığını da dile getirdi.


Açılış konuşmasının ardından Prof. Dr. Faruk Taşçı’nın başkanlığında iki oturum hâlinde gerçekleştirilen çalıştayda, basın kuruluşlarının dijitalleşme sürecinde karşılaştığı adaptasyon ve entegrasyon sorunları ile uygulanabilir, sürdürülebilir model önerileri ele alındı. Oturumlarda yapay zekâ teknolojilerinin temel gazetecilik ilkelerine uygun kullanılması, bu sistemlerin mevcut yayın mekanizmalarına entegre edilmesi ve dijital süreçlerin izlenebilmesi için dinamik bir ölçüm modeli geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.


Dezenformasyonla mücadelede teyit mekanizmalarıyla iş birliğinin artırılması, gazetecilik alanında bağımsız bir mesleki yeterlilik yapısının kurulması ve iletişim fakültelerinin müfredatının bu ihtiyaçlarla uyumlu hâle getirilmesi de çalıştayda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Yerel medyanın niş habercilik alanlarında bölgesel güç birlikleri oluşturması da değerlendirilen konular arasında bulundu.


Çalıştayda dile getirilen görüşleri değerlendiren Çay, dijital platformların artan etkisine karşı basılı yayıncılığın varlığını sürdürmesinin bir güvenlik ve çeşitlilik meselesi olduğunu belirtti. Yayıncılık sektörünü yaşatma ve destekleme yaklaşımını vurgulayan Çay, statik değerlendirme yöntemleri yerine nitelikli haberciliği ve okur kitlesini öne çıkaran, teşvik odaklı, teknik ve dinamik sistemlere geçilmesinin önemine değindi. Sektör paydaşlarının birlikte hareket etme kültürünü geliştirmesi ve akreditasyon süreçlerinin sağlıklı bir veri tabanı üzerinden yürütülmesi gerektiğini de ifade eden Çay, akademisyenler ile katkı sunan tüm katılımcılara teşekkür etti. Bugün tamamlanan çalıştayın ardından, akademisyenlerin sunacağı bildiriler ve çözüm önerileri doğrultusunda yazılı basının geleceğine ve sektörün sürdürülebilirliğine ışık tutması hedeflenen bir sonuç bildirgesi hazırlanacak. Bildirge, Basın İlan Kurumunun resmî internet sitesinde kamuoyuyla paylaşılacak.


Kaynak: Haber Merkezi