Güzellik uğruna ölümcül tehlike: Ambalaja güvenmeyin, bu bilgileri mutlaka isteyin
Antalya’da botoks uygulamalarının ardından 16 kişi ağır zehirlenme belirtileriyle hastaneye kaldırıldı. Dermatoloji Uzmanı Dr. Makbule Dündar; ürünün kaynağının, uygulayıcının yetkisinin ve işlemin yapılacağı sağlık kuruluşunun mutlaka sorgulanması gerektiğini vurguladı.
Antalya’da merdiven altı ve yetkisiz kişilerce yapıldığı değerlendirilen botoks uygulamalarının ardından 16 kişi şiddetli zehirlenme belirtileriyle hastaneye kaldırıldı. Estetik ya da tedavi amacıyla yapılan enjeksiyonlardan kısa süre sonra konuşma güçlüğü, yutkunma bozukluğu ve nefes darlığı yaşayan hastalar acil servislere başvurdu. Hastanede tedavileri süren vakaların sağlık durumlarının ciddiyetini koruduğu bildirildi. Yaşananlar, estetik ve tıbbi müdahalelerin güvenliğiyle ilgili kaygıları ve denetimsizlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Halk arasında basit bir estetik dokunuşun yanı sıra zayıflama veya terleme tedavisi olarak da görülebilen botoks, Clostridium botulinum adlı bakteriden elde edilen botulinum toksinini içeriyor. Kaynakta dünyanın en güçlü nörotoksinlerinden biri olarak tanımlanan bu madde, yanlış ürün ya da hatalı uygulama halinde ciddi tehlike oluşturabiliyor. Uzmanlar; ruhsatsız, kaçak veya içeriği belirsiz ürünlerin ve yetkisiz kişilerin yanlış dozda enjeksiyon yapmasının solunum kaslarını felç edebileceği, ölüme kadar ilerleyebilen iatrojenik botulizme yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Son vakalar, estetik kaygısıyla yapılan işlemlerin sağlık ve yaşam açısından büyük risk taşıyabileceğini gösterirken, denetimlerin artırılması ve sahte ürünlerle mücadele edilmesi gerektiği de vurgulanıyor.
Dermatoloji Uzmanı Dr. Makbule Dündar, Antalya’daki vakada çok büyük olasılıkla kaçak veya sahte botoks içeriğinin ehil olmayan kişilerce yanlış noktalara ya da fazla miktarda enjekte edilmesiyle bu durumun ortaya çıktığını belirtti. Dündar’a göre botoks, doğru şekilde ve standartlara uygun olarak yetkin kişilerce uygulandığında yalnızca enjekte edildiği kas içinde etki gösteriyor. Buna karşılık dozun hatalı olması veya yanlış bölgenin seçilmesi sistemik komplikasyonlara neden olabiliyor.
Dündar, sahte ya da kaçak ürün kullanımının sistemik yan etkiler bakımından önemli bir risk faktörü olduğunu söyledi. Özellikle yurt dışından, kaçak yollarla gelen farklı ülkelere ait ürünlerde gerçek dozun standart ve sabit olmayabileceğine dikkat çekti. Bazı ürünlerde şişenin üzerinde belirtilen ünite miktarından çok daha fazla botoks bulunabildiğini, kimi içeriklerde ise standart bir ünite hesabının olmadığını aktardı. Üretim şartlarının ve hijyenin de kritik olduğunu belirten Dündar, dışarıdan mikroorganizmaların ürüne bulaşması anlamına gelen kontaminasyon tehlikesine işaret etti.
Standart ve orijinal ürün kullanılsa bile doğru sulandırma ve saklama koşullarına uyulması gerektiğini kaydeden Dündar, botoksun ehil olmayan kişilere yaptırılmasının bu durumda da risk taşıdığını ifade etti. Yanlış miktar ve bölge seçiminin sistemik sorunlara yol açabileceğini belirten uzman, nöromüsküler ya da otoimmün hastalığı bulunan kişilere botoks önermediklerini söyledi. Uygulamanın kişinin sağlık durumuna göre değerlendirilmesi ve uzman hekimlerce yapılması gerektiğini vurguladı.
Botoks zehirlenmesinde ilk belirtilerin nadiren ilk saatlerde görüldüğünü aktaran Dündar, belirtilerin zamanlamasına ilişkin şu bilgileri paylaştı: İlk 1-3 günde göz kapağında düşme, çift görme, konuşma bozukluğu ve kas gücünde değişiklikler ortaya çıkabiliyor. Dördüncü ila 14’üncü günler arasında yutma güçlüğü, yaygın kas güçsüzlüğü ve solunum kaslarının etkilenmesi görülebiliyor. İki ila dört hafta içinde ise daha nadir olarak geç başlangıçlı toksin etkileri gelişebiliyor. Belirtiler başladıktan sonra yaklaşık 48 saat içinde antitoksin uygulanmasının, özellikle hastanın hayatını kurtarmak bakımından büyük önem taşıdığını belirten Dündar, solunum güçlüğü yaşayanların hastaneye yatırıldığını; solunumlarının güvence altına alındığını, acilen antitoksin verildiğini ve hastane ortamında takip edildiğini kaydetti.
Dündar, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) 7 Şubat 2024 tarihli uyarısını da hatırlattı. Sahte ve ruhsatsız ürünlerde doz farklılığı, steril olmama, içeriğin belirsizliği ve soğuk zincirin bozulması gibi tehlikeler bulunduğunu söyledi. Hastaların kendilerine uygulanan ürünü, üzerindeki karekodla İlaç Takip Sistemi (İTS) üzerinden kontrol edebileceğini belirten Dündar, ambalajların da taklit edilebildiği uyarısını yaptı. Piyasa koşullarıyla açıklanamayacak kadar düşük fiyatla işlem yapılması; ürünün adı, üreticisi ve seri numarasının hasta istediği halde gösterilmemesi; ambalaj ile flakondaki parti numaralarının uyuşmaması; son kullanma tarihinin silinmiş veya değiştirilmiş olması şüphe uyandırmalı. Ürünün kaynağı ve saklama koşulları hakkında yeterli yanıt verilmemesi ve işlemin sağlık kuruluşu dışında yapılması da dikkat edilmesi gereken işaretler arasında yer alıyor.
Antalya’daki olayların ardından yasal denetimlerin artırılması gerektiğini belirten Dündar, kamu otoritelerinin risk odaklı ve düzenli denetimler yapması, ruhsatsız merdiven altı yerlerle güzellik merkezlerini sıkı biçimde takip etmesi çağrısında bulundu. Klinik çalışanlarının ve hekimlerin ürün güvenliği protokollerine uyması, acil müdahale kitlerini hazır bulundurması ve hastaları süreç hakkında şeffaf biçimde bilgilendirmesi gerektiğini de ifade etti.
Botoks yaptırmayı düşünen veya işlemi tekrarlamak isteyen kişilere enjeksiyon için yetkili sağlık kuruluşlarını tercih etmeleri, evlerde, güzellik salonlarında ve kayıt dışı merkezlerde işlem yaptırmamaları öneriliyor. Uygulamayı yapacak kişiden ürünün adını, üreticisini ve kutusunu göstermesini istemek, yalnızca ambalaja güvenmemek ve işlemi yapacak kişinin uzman hekim olduğundan emin olmak gerekiyor. Mevcut hastalıkların ve kullanılan ilaçların hekime eksiksiz bildirilmesi; piyasa ortalamasının çok altındaki fiyatlara ve belirsiz vaatlere karşı temkinli olunması da işlem öncesi dikkat edilmesi gerekenler arasında.
Enjeksiyon bölgesinde hafif ağrı, kızarıklık ve morarma normal kabul edilebiliyor. Ancak nefes darlığı veya nefes almada güçlük, yutma güçlüğü ya da tükürüğü yutamama, konuşmanın peltekleşmesi, sesin belirgin biçimde değişmesi, ilerleyici ve yaygın kas güçsüzlüğü, çift görme veya göz kapağında düşme durumlarında vakit kaybetmeden hekimle iletişim kurulması gerekiyor. Nefes alma ya da yutma güçlüğü yaşanması halinde 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini belirten Dr. Dündar, güvenli botoks uygulamasının üç temelini “yetkin hekim, yasal ve izlenebilir ürün, uygun sağlık kuruluşu” olarak sıraladı.
Kaynak: Haber Merkezi