Enerji Piyasasında Çifte Kıskaç: Körfez ve Rusya Kaynaklı Arz Kaybı Motorin Piyasasını Daraltıyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporları ve küresel piyasa verileri, dünya genelinde ciddi bir motorin (dizel) krizinin yaşandığını gösteriyor. Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sevkiyat aksamaları ve Rusya'daki rafinerilerin Ukrayna insansız hava aracı (İHA) saldırılarıyla devre dışı kalması, küresel motorin arzını rekor seviyede daralttı. Bu durum, sanayiden tarıma tüm sektörlerin ana girdisi olan motorinde fiyatları hızla tırmandırdı.
Hürmüz Boğazı ve Rus Rafinerileri: Arz Çöküşünün İki Ana Nedeni
Küresel motorin krizini tetikleyen en büyük faktör, dünyanın iki dev tedarikçi bölgesinde aynı anda yaşanan üretim ve lojistik kayıpları oldu.
- Körfez Bölgesi: Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik krizleri ve gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi sebebiyle Körfez ülkelerinin işlenmiş petrol ve LPG ihracatı yaklaşık %60 oranında geriledi. Bölgeden yapılan net motorin ihracatı ise tarihi dip seviyeleri gördü.
- Rusya: Savaşın etkisiyle Rusya’daki kilit motorin üretim tesisleri ve rafineriler ağır hasar aldı. İç piyasasını korumak isteyen Moskova yönetimi, motorin ve benzin ihracatına geçici yasaklar getirerek küresel pazardan çekildi.
IEA verilerine göre, deniz yoluyla yapılan küresel motorin ticaretinin yaklaşık %45'ini karşılayan bu iki bölgenin günlük motorin ihracatı 1,6 milyon varil azaldı.
Stoklar Eridi, Fiyatlar Rekor Seviyelere Ulaştı
Tedarik kanallarının kesilmesi, dünya genelinde stok tamponlarının hızla erimesine yol açtı. Sadece son aylarda küresel petrol ve işlenmiş ürün stoklarında yüz milyonlarca varillik düşüş yaşandı.
Ham petrol bolluğu yaşansa bile bu petrolü motorine dönüştürecek rafineri kapasitesinin sınırlarına dayanılması, ham petrol ile motorin arasındaki fiyat farkının (rafineri marjı) rekor kırmasına neden oldu. ABD'de motorin fiyatları varil başına 200 doları aşarak tarihinin en yüksek seviyelerini gördü.
Enflasyon ve Küresel Lojistik Üzerindeki Etkileri
Motorin sadece bir yakıt değil; nakliye araçları, trenler, gemiler, iş makineleri ve tarım ekipmanlarının ana enerji kaynağıdır. Motorin arzının daralması ve fiyatların tırmanması, küresel lojistik maliyetlerini rekor seviyelere çıkardı.
Bu durum, gıda başta olmak üzere tüm ürünlerde navlun maliyetlerini yükselterek küresel enflasyonist baskıyı yeniden tırmandırma riski taşıyor.
Kaynak: Haber Merkezi