Türkiye'de mevsim kaymaları: 55 yıllık araştırmanın bulguları

Türkiye’de mevsimlerin başlangıç ve bitiş tarihlerindeki değişimleri inceleyen araştırma, mevsim süreleri ve sıcaklık ortalamaları üzerindeki iklim değişikliği etkilerine odaklandı. “1965-2020 döneminde Türkiye genelinde mevsim kaymalarının belirlenmesi” başlıklı çalışmada, Türkiye’deki 65 meteoroloji gözlem istasyonundan alınan sıcaklık verileri değerlendirildi. Bulgular, uzmanlar tarafından iklim değişikliğinin somut göstergelerinden biri olarak yorumlanıyor.

Araştırmaya göre yaz mevsimi Türkiye’nin tamamında her 10 yılda ortalama 2,1 gün daha erken başlıyor. Yazın başlangıcının en fazla öne geldiği bölge Ege oldu; burada değişim 10 yıllık dönemde yaklaşık 2,4 ila 2,9 gün olarak hesaplandı.

Ege’yi Marmara, Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu izledi. Yaz başlangıcı Marmara’da her 10 yılda 1,4 ila 3,2 gün, Akdeniz’de 1,4 ila 2,8 gün, Karadeniz’de 1,2 ila 3,2 gün ve İç Anadolu’da 0,3 ila 2,8 gün erkene kaydı. Doğu Anadolu ile Güneydoğu Anadolu’da ise değişim, diğer bölgelere kıyasla daha düşük kaldı ve 10 yılda yaklaşık 1 ila 1,5 gün olarak kaydedildi.

İlkbahar mevsiminin, Güneydoğu Anadolu dışındaki bütün bölgelerde uzadığı tespit edildi. En belirgin uzama Marmara ve Batı Karadeniz’de görüldü; bu bölgelerde ilkbaharın süresi her 10 yılda 1,5 ila 3,5 gün arttı. Güneydoğu Anadolu’da ilkbahar uzunluğunda herhangi bir değişim saptanmadı.

Sonbahar ise Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinde her 10 yılda ortalama 2 ila 3 gün kısaldı. Güneydoğu Anadolu’da bu mevsimin uzunluğunda değişiklik görülmedi. Kış mevsiminin başlangıcı da özellikle Güneydoğu Anadolu’da 10 yılda 1 ila 2 gün erkene kayarken, diğer bölgelerde kış başlangıcı bakımından bir değişiklik belirlenmedi.

Samsun Üniversitesi Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hakan Aksu, iklim değişikliğiyle artan sıcaklıkların yalnızca sıcak hava dalgalarını artırmadığını söyledi. Aksu’ya göre sıcaklık artışı, atmosferin daha fazla nem tutmasına neden olabiliyor; ani ve şiddetli yağışlar ile taşkın gibi birbirini tetikleyen aşırı hava olaylarının daha sık yaşanmasına da yol açabiliyor.

Aksu, astronomik takvimde mevsimlerin 90’ar günlük sabit dönemler olarak tanımlandığını, gerçek mevsimleri belirlemek içinse sıcaklık ve hava koşullarını dikkate alan dinamik bir yaklaşım gerektiğini ifade etti. Yükselen sıcaklıkların kışları kısaltıp ılımanlaştırdığını, yazların ise hem takvimsel süresini uzatıp hem de termal şiddetini artırdığını belirtti.

Bu değişimlerin ilkbahar ve sonbahar gibi geçiş mevsimlerinin başlangıç ve bitiş tarihlerini kaydırabildiğini kaydeden Aksu, bunun mevsimlerin uzamasına ve mevsimsel süreklilik dengesinin etkilenmesine neden olabildiğini söyledi.

Kaynak: Haber Merkezi